Spijkenisse
Her en der tussen de vele nieuwbouw is nog een glimp op te vangen van het vroegere dorp. De Dorpskerk en stellingmolen zijn herinneringen aan de voornamelijk agrarische gemeenschap die Spijkenisse eeuwenlang herbergde. Naast landbouw en veeteelt leverden de grienden een flinke werkgelegenheid op. De takken van wilgen werden verwerkt tot allerhande producten, onder andere de hoepen, de hoepels die de planken van houten tonnen samenhield. Spijkenisse was gunstig gelegen, eerst kwam de Spijkenisserbrug voor de tramlijn, vervolgens de Groene Kruisweg voor het toenemend autoverkeer. Toen na de Tweede Wereldoorlog de Rotterdamse haven begon uit te breiden, groeide Spijkenisse uit tot woonstad.
Dialect video’s
Kolen voor het gemaal. Ondertiteld.
Een deel van een interview door Nel van den Tol met Teun Berkhout (1930-2014). Teun vertelt over de aanvoer van kolen voor het stoomgemaal in Spijkenisse bij de molen. Oude opname die slecht is te verstaan. Ondertiteld.
Het eerste elektrische licht
Een klein onderdeel uit het interview van Jan de Baan met Klaas van Hamburg en zijn vrouw Geertje van der Jagt. Zij vertellen over de komst van het elektrische licht in Spijkenisse.
Van Genderen en Co
De familie van Genderen is een bekende Spijkenisser ondernemersfamilie. Zij zijn en waren actief op verschillende terrein van zowel de plaatselijke als landelijke economie. Een familielid vertelt over het ontstaan en hoe de basis werd gelegd. Vooral over het transportbedirjf Getron (van Genderen Transport Onderneming).
Watersnood
Twee geboren en getogen Spijkenissers vertellen over hun herinneringen aan de watersnood in februari 1953. Ze vertellen over het ondergelopen Oostbroek, het water tegen de Schenkeldijk, zandzakken vullen en de rol van de nieuwe sluisdeuren van de keersluis. Die sluisdeuren zijn nu ingegraven te zien bij de molen en het tankstation aan het Oosteinde.
Het Slussie
Piet van der Sluijs is 12 jaar en woont tijdens de watersnoodramp 1953 met zijn ouders op de Schenkeldijk in Spijkenisse als het water hoog tegen de dijk aan staat. Hij vertelt over zijn herinneringen en de evacuatie uit het huis. Ook maakt hij mee dat het sluisje (Het Slussie) aan de Allemanshaven los moet worden getimmerd zodat het water uit de ondergelopen polder kan lopen. Voorts ontmoet hij iemand wiens familie tijdens de ramp in Zuidland is verdronken. Een video van 8 minuten. Foto’s en film: Streekarchief Voorne-Putten.
Het trammetje en de metro
Een interview uit 1985 door Radio Rijnmond met de Spijkenisser Arie van der Sluijs, geboren in 1909. Arie woont in het verzorgingstehuis de Markenburg als de nieuwe Metrolijn tussen Rotterdam en Spijkenisse wordt gebouwd. Het interview is gehouden op de eerste dag waarop de Metro is gaan rijden. Arie van de Sluijs herinnert zich ook het RTM trammetje en vertelt er over.
Het Joodse meisje
Een deel van het interview uit 1989 door Radio Rijnmond met de Spijkenisser Arie van der Sluijs (geb. 1909). Arie vertelt dat hij en zijn gezin in WO-II een Joods meisje in huis namen als onderduikster. Zij heeft daardoor de holocaust overleefd. Arie en zijn vrouw Teuntje ontvingen hiervoor de titel Yad Vashem en het Verzetsherinneringskruis. Foto’s: Streekarchief VP, Wikipedia en de fam. van der Sluis. Montage: Arjen Tevel
De Kolenboer
Een deel van het interview uit 1980 door Jan de baan met Aart Versteeg.
Aart, geboren in 1893, was vanaf 1920, een bekende kolenboer in Spijkenisse. Hij vertelt over de handel en wandel in kolen. Ook vertelt hij over het stoken en het vervoer met o.a. een aakje door het Spui en het nu volledig verdwenen Berengat. Het bedrijf en de woning in de Nieuwstraat zijn afgebroken i.v.m. de bouw van het Spijkenisser winkelcentrum. De fa. Versteeg vestigde zich daarna in de karakteristieke grote boerderij aan de Stationsstraat in Spijkenisse waar nu een aantal woningen in zijn gebouwd.
Mandes
Een deel van een interview uit 1976 door Jan de Baan met Klaas van Hamburg uit Spijkenisse. Klaas vertelt over de oogst van wilgentenen en het maken van manden voor de vissersschepen van Vlaardingen. Bronnen: Streekarchief Voorne-Putten, Open beelden, polygoonjournaal 1927-1942.
De griendwerker
Een interview door Radio Rijnmond uit 1989 met Arie van der Sluijs (1909) die vertelt dat hij 40 jaar lang griendwerker was op de Welplaat bij Spijkenisse. Hij vertelt over de soorten wilgenhout, het leven van de griendwerker en de grienden. Arie was ook een bekende verzetsheld.
Hoepmakerij
Een deel van het interview uit 1980 door Jan de Baan met Klaas van Hamburg. Klaas vertelt over de haven van Spijkenisse, de wilgensnijders en veel over de hoepmakerij van Spijkenisse. De Welplaat was vroeger het griendgebied waar de wilgentenen werden gewonnen.
Brand in Hotel de Keizer
Een voordracht van Leen en Marijke Kok over de brand in 1952 van Hotel de Keizer in de Voorstraat van Spijkenisse. Het hotel werd geheel verwoest en is daarna herbouwd. De naastgelegen boerderij van Verweel bleef gespaard. Wel werd het vee uit voorzorg weggevoerd.
Interviews + films
Leen Emmerzaal en Francien Emmerzaal-Dekker
Het totale interview uit verm. 1964, exclusief het deel dat is ondergebracht in “Korte verhalen” onder de titel “De Veermansdochter”. Boer Leen Emmerzaal en zijn moeder Francien Emmerzaal-Dekker vertellen tegen onbekende interviewers over hun boerenleven, de akkerbouw en veeteelt. Moeilijk verstaanbaar. Aan ondertiteling wordt gewerkt.
De geluidsopname is via de Nederlandse Dialectenbank door het Meertensinstituut vrij ter beschikking gesteld voor dialectologisch en ander onderzoek en alleen onder hun voorwaarden publiceerbaar (niet voor commercieel gebruik).
Evert Timmer
Het volledige interview (ruim 70 minuten) uit 1981 door oud Spijkenisser stadshistoricus Jan de Baan met Evert Timmer. Timmer werd geboren in Spijkenisse in 1898 en overleed in Hekelingen in 1983. Hij vertelt o.a. over zijn jeugd in Spijkenisse en veel historische onderwerpen, zijn vader die nachtwaker was, zijn leven als boer en schipper in Spijkenisse en later Hekelingen. Evert ligt begraven op de oude begraafplaats in Hekelingen. Uit dit volledige interview zijn onderdelen opgenomen in de playlist “Korte verhalen” w.o. “De Klepperman” en “Een scheepje van duizend gulden”. Ook vertelt hij over de zalmvisserij.
Aart Versteeg
Het volledige (52 minuten) interview uit 1980 door Jan de Baan met Spijkenisser Aart Versteeg. Aart is geboren in 1893 en overleed op 97 jarige leeftijd in 1989. Hij vertelt over zijn jeugd en leven en heeft de bouw van de Spijkenisserbrug nog meegemaakt. Zijn vader werkte in de hoepindustrie en de haringhandel en begon vanaf 1920 een kolenhandel die door Aart en zijn zonen verder werd uitgebouwd. Zij waren de laatste kolenboeren van Spijkenisse totdat de kolenkachels werden vervangen door Centrale Verwarming en het gebruik van gas en elektriciteit.
Klaas van Hamburg
Het volledige interview (46 minuten) uit 1980 door oud Spijkenisser Stadshistoricus Jan de Baan met Klaas van Hamburg (geb. 1899) en zijn vrouw Geertje van der Jagt. Klaas woonde naast de betonfabriek aan de Oostkade in het centrum van Spijkenisse. Hij vertelt over het leven rond de haven en oud Spijkenisse en uitgebreid over de hoepmakerij (wilgen hoepels voor o.a. haringkuipen), de zalmvisserij en de komst van elektrisch licht. Delen uit dit volledige interview zijn “geknipt” en ook ondergebracht onder “korte verhalen”. De nagelaten werken van Jan de Baan zijn ondergebracht in het Streekarchief Voorne-Putten.
Het Meertensinstituut heeft in het verleden geluidsopnamen in Hekelingen gemaakt. Bijgaand vindt U een verwijzing (link) naar de dialectenbank van het Meertensinstituut. Voor het gebruik van de website gelden hun voorwaarden. Klik op de knop hiernaast.
Wij houden ons aanbevolen voor de aanmelding van dialectsprekers uit Hekelingen of al bestaande geluidsopnamen.